Σηκώνεστε απότομα από το κρεβάτι ή την καρέκλα και ξαφνικά νιώθετε ζάλη, αστάθεια ή ότι «μαυρίζουν» τα μάτια σας;
Το σύμπτωμα αυτό είναι αρκετά συχνό και μπορεί να οφείλεται σε μια παροδική πτώση της αρτηριακής πίεσης, που ονομάζεται ορθοστατική υπόταση.
Στις περισσότερες περιπτώσεις το επεισόδιο διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα. Ωστόσο, όταν η ζάλη επαναλαμβάνεται, είναι έντονη ή συνοδεύεται από λιποθυμία, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Τι είναι η ορθοστατική υπόταση;
Η ορθοστατική υπόταση είναι η πτώση της αρτηριακής πίεσης που εμφανίζεται όταν περνάμε από την ξαπλωμένη ή καθιστή θέση στην όρθια στάση.
Φυσιολογικά, όταν σηκωνόμαστε, ο οργανισμός προσαρμόζει γρήγορα τη λειτουργία της καρδιάς και των αιμοφόρων αγγείων, ώστε να διατηρείται επαρκής η αιμάτωση του εγκεφάλου.
Όταν αυτή η προσαρμογή δεν γίνεται αποτελεσματικά, η πίεση μπορεί να μειωθεί και να εμφανιστεί ζάλη.
Η κλασική ορθοστατική υπόταση ορίζεται ως πτώση της συστολικής πίεσης κατά τουλάχιστον 20 mmHg ή της διαστολικής κατά τουλάχιστον 10 mmHg μέσα στα πρώτα τρία λεπτά της ορθοστασίας.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Τα συχνότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- Ζάλη ή αίσθημα αστάθειας όταν σηκώνεστε.
- Θολή όραση ή αίσθημα ότι «μαυρίζουν» τα μάτια.
- Αδυναμία και τάση για λιποθυμία.
- Αίσθημα κόπωσης ή δυσκολία συγκέντρωσης.
- Σε ορισμένες περιπτώσεις, λιποθυμικό επεισόδιο.
Τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν όταν το άτομο καθίσει ή ξαπλώσει.
Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες;
1. Αφυδάτωση
Η ανεπαρκής πρόσληψη υγρών, η έντονη εφίδρωση, ο πυρετός, ο έμετος ή η διάρροια μπορούν να μειώσουν τον όγκο του αίματος και να προκαλέσουν πτώση της πίεσης.
2. Φαρμακευτική αγωγή
Ορισμένα φάρμακα, όπως διουρητικά, αντιυπερτασικά και συγκεκριμένα αντικαταθλιπτικά, μπορεί να συμβάλλουν στην εμφάνιση ορθοστατικής υπότασης.
Δεν πρέπει να διακόπτετε ή να τροποποιείτε τη φαρμακευτική σας αγωγή χωρίς ιατρική οδηγία.
3. Παρατεταμένη ακινησία
Η παραμονή στο κρεβάτι για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να μειώσει την ικανότητα του οργανισμού να προσαρμόζεται στην όρθια στάση.
4. Μεγαλύτερη ηλικία
Με την ηλικία, οι μηχανισμοί ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης μπορεί να λειτουργούν λιγότερο αποτελεσματικά.
5. Υποκείμενα νοσήματα
Ο σακχαρώδης διαβήτης με αυτόνομη νευροπάθεια, ορισμένες νευρολογικές παθήσεις και καρδιολογικά προβλήματα μπορεί επίσης να σχετίζονται με ορθοστατική υπόταση.
Τι μπορείτε να κάνετε όταν αισθάνεστε ζάλη;
Εάν νιώσετε ζάλη όταν σηκωθείτε:
- Καθίστε ή ξαπλώστε αμέσως, ώστε να αποφύγετε μια πτώση.
- Σηκώνεστε σταδιακά, ιδιαίτερα το πρωί.
- Φροντίστε να λαμβάνετε επαρκή υγρά, εφόσον δεν υπάρχει ιατρικός περιορισμός.
- Αποφύγετε την παρατεταμένη ορθοστασία και την υπερβολική ζέστη.
- Ενημερώστε τον γιατρό σας εάν τα επεισόδια εμφανίστηκαν μετά την έναρξη ή την αλλαγή κάποιου φαρμάκου.
Η αύξηση του αλατιού ή η χρήση καλτσών συμπίεσης δεν είναι κατάλληλες για όλους και πρέπει να συζητούνται με τον θεράποντα ιατρό.
Πότε χρειάζεται ιατρικός έλεγχος;
Συνιστάται ιατρική αξιολόγηση όταν:
- Η ζάλη εμφανίζεται συχνά ή επιδεινώνεται.
- Υπάρχει ιστορικό λιποθυμίας ή πτώσεων.
- Τα συμπτώματα επηρεάζουν την καθημερινότητά σας.
- Λαμβάνετε φάρμακα που ενδέχεται να επηρεάζουν την αρτηριακή πίεση.
- Συνυπάρχουν καρδιολογικά, νευρολογικά ή άλλα χρόνια νοσήματα.
Χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση εάν η ζάλη συνοδεύεται από πόνο στο στήθος, δύσπνοια, έντονους ή ακανόνιστους παλμούς, νέα νευρολογικά συμπτώματα (όπως αδυναμία στο ένα χέρι ή δυσκολία στην ομιλία) ή απώλεια συνείδησης.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η αξιολόγηση ξεκινά με το ιατρικό ιστορικό, την ανασκόπηση της φαρμακευτικής αγωγής και την κλινική εξέταση.
Βασικό μέρος του ελέγχου είναι η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης και των σφύξεων σε ύπτια θέση και μετά την έγερση, συνήθως στο πρώτο και στο τρίτο λεπτό.
Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να χρειαστούν:
- Αιματολογικές εξετάσεις, για παράδειγμα για αναιμία ή διαταραχές ηλεκτρολυτών.
- Ηλεκτροκαρδιογράφημα.
- Περαιτέρω καρδιολογικός ή νευρολογικός έλεγχος.
- Ειδικές δοκιμασίες, όπως η δοκιμασία ανάκλισης (tilt test), σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
Η ζάλη κατά την έγερση δεν οφείλεται πάντοτε σε ορθοστατική υπόταση. Μπορεί να σχετίζεται και με άλλες καταστάσεις, γι’ αυτό η σωστή διάγνωση έχει σημασία.
Συμπέρασμα
Η ζάλη όταν σηκώνεστε είναι ένα σύμπτωμα που συχνά σχετίζεται με παροδική πτώση της αρτηριακής πίεσης.
Αν και πολλές φορές δεν υποδηλώνει σοβαρό πρόβλημα, τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια δεν πρέπει να αγνοούνται, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από λιποθυμία ή άλλα συμπτώματα.
Η κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση μπορεί να εντοπίσει την αιτία και να βοηθήσει στην πρόληψη πτώσεων και επιπλοκών.
Ζωή Φουστέρη Γενική Ιατρός – Παλαιό Φάληρο
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση.


