Κάθε φθινόπωρο επανέρχεται το ίδιο ερώτημα: «Γιατρέ, πρέπει να κάνω το αντιγριπικό εμβόλιο;»
Η απάντηση δεν χρειάζεται να δίνεται μηχανικά. Ο αντιγριπικός εμβολιασμός αποτελεί σημαντικό μέσο πρόληψης, ιδιαίτερα για ανθρώπους που έχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης. Ταυτόχρονα, κάθε άνθρωπος έχει διαφορετική ηλικία, ιστορικό, συνοδά νοσήματα και προηγούμενη εμπειρία από εμβολιασμούς.
Γι’ αυτό έχει αξία η απόφαση να λαμβάνεται με σωστή ενημέρωση και εξατομικευμένη αξιολόγηση.
Το εμβόλιο δεν προσφέρει 100% προστασία
Ένα σημείο που συχνά δημιουργεί σύγχυση είναι ότι κάποιος μπορεί να εμβολιαστεί και παρ’ όλα αυτά να νοσήσει.
Αυτό πράγματι μπορεί να συμβεί.
Η αποτελεσματικότητα του αντιγριπικού εμβολίου δεν είναι ίδια κάθε χρονιά ούτε σε όλους τους ανθρώπους. Επηρεάζεται, μεταξύ άλλων, από τα στελέχη της γρίπης που τελικά κυκλοφορούν, από το πόσο καλά αυτά αντιστοιχούν στα στελέχη του εμβολίου, αλλά και από χαρακτηριστικά του ίδιου του ανθρώπου. Τα δεδομένα αποτελεσματικότητας παρουσιάζουν σημαντική διακύμανση μεταξύ εποχών και πληθυσμών. Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας
Επομένως, το εμβόλιο δεν αποτελεί εγγύηση ότι κάποιος δεν θα κολλήσει γρίπη. Στις ομάδες αυξημένου κινδύνου, όμως, σημαντικός στόχος είναι και η μείωση της πιθανότητας σοβαρής νόσησης και επιπλοκών. Υπουργείο Υγείας
«Έκανα το εμβόλιο και μετά αρρώστησα»
Είναι κάτι που ακούμε συχνά στο ιατρείο.
Χρειάζεται εδώ μια σημαντική διάκριση. Το ενέσιμο αντιγριπικό εμβόλιο δεν μπορεί να προκαλέσει γρίπη, καθώς δεν περιέχει ενεργό ιό ικανό να προκαλέσει τη νόσο. CDC
Μπορεί όμως, όπως κάθε φαρμακευτικό προϊόν, να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες. Πόνος ή ερυθρότητα στο σημείο της ένεσης, κόπωση, κεφαλαλγία, μυαλγίες ή πυρετός είναι μεταξύ των γνωστών αντιδράσεων και συνήθως είναι ήπιες και παροδικές. Σοβαρές αντιδράσεις είναι πολύ πιο σπάνιες. CDC
Επίσης, κάποιος μπορεί χρονικά μετά τον εμβολιασμό να προσβληθεί από έναν άλλο αναπνευστικό ιό ή ακόμη και από γρίπη πριν προλάβει να αναπτυχθεί επαρκής ανοσολογική απόκριση. Γι’ αυτό το «αρρώστησα μετά το εμβόλιο» δεν σημαίνει από μόνο του ότι αρρώστησα εξαιτίας του εμβολίου.
Και τι ισχύει για τα μικρά παιδιά;
Εδώ θεωρώ σημαντικό οι γονείς να έχουν πλήρη ενημέρωση και να μπορούν να συζητούν τις απορίες και τις ανησυχίες τους με τον παιδίατρο.
Οι επίσημες συστάσεις περιλαμβάνουν αντιγριπικό εμβολιασμό και σε παιδιατρικές ηλικίες, ξεκινώντας από τους 6 μήνες υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. CDC
Η αναφορά αυτής της σύστασης δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραβλέπεται το ιστορικό του συγκεκριμένου παιδιού. Η ηλικία, τα υποκείμενα νοσήματα, προηγούμενες αντιδράσεις, τυχόν αντενδείξεις και οι ιδιαίτερες συνθήκες κάθε παιδιού είναι ζητήματα που πρέπει να αξιολογούνται από τον θεράποντα ιατρό.
Δεν είναι όλοι οι άνθρωποι ίδιοι
Στην ιατρική σπάνια μας βοηθά η λογική του «ένα μέγεθος ταιριάζει σε όλους».
Για έναν ηλικιωμένο άνθρωπο ή έναν ασθενή με συγκεκριμένο χρόνιο νόσημα, ο κίνδυνος από μια σοβαρή γρίπη μπορεί να είναι σημαντικά μεγαλύτερος από ό,τι για έναν νέο και υγιή άνθρωπο. Γι’ αυτό και οι επίσημες οδηγίες δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στις ομάδες αυξημένου κινδύνου. Υπουργείο Υγείας
Αντίστοιχα, προηγούμενες ανεπιθύμητες αντιδράσεις ή συγκεκριμένο ιατρικό ιστορικό είναι πληροφορίες που πρέπει να αναφέρονται στον γιατρό πριν από τον εμβολιασμό.
Η σωστή ερώτηση δεν είναι μόνο «να το κάνω ή όχι;»
Ίσως η πιο χρήσιμη ερώτηση είναι:
«Με βάση την ηλικία, το ιστορικό και τους δικούς μου παράγοντες κινδύνου, ποιο είναι το αναμενόμενο όφελος και τι πρέπει να γνωρίζω πριν αποφασίσω;»
Ο αντιγριπικός εμβολιασμός είναι ένα σημαντικό εργαλείο πρόληψης, αλλά η καλή ιατρική φροντίδα περιλαμβάνει επίσης ενημέρωση, συζήτηση και αξιολόγηση του ανθρώπου που έχουμε απέναντί μας.
Στόχος δεν είναι μια απόφαση από φόβο ή από συνήθεια. Είναι μια ενημερωμένη απόφαση με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα και το ατομικό ιατρικό ιστορικό.
Ζωή Φουστέρη
Γενική & Οικογενειακή Ιατρός
Παλαιό Φάληρο
